Czym jest endometrioza?
Endometrioza to przewlekła choroba ginekologiczna i autoimmunologiczna, w której tkanka przypominająca błonę śluzową macicy (endometrium) pojawia się poza jamą macicy.
Ogniska endometriozy mogą występować między innymi na jajnikach, jajowodach, otrzewnej, pęcherzu moczowym czy jelitach oraz w bliznach pooperacyjnych, np. po cięciu cesarskim.
Szacuje się, że endometrioza dotyczy nawet 10–15% kobiet w wieku rozrodczym. Mimo to rozpoznanie choroby często trwa wiele lat, ponieważ jej objawy bywają bagatelizowane lub mylone z innymi schorzeniami.
Objawy endometriozy:
- bardzo bolesne miesiączki,
- przewlekły ból w podbrzuszu,
- ból podczas współżycia,
- ból podczas oddawania moczu lub wypróżniania,
- obfite miesiączki,
- plamienia między miesiączkami,
- przewlekłe zmęczenie,
- trudności z zajściem w ciążę
Wiele pacjentek przez lata słyszy, że „taka jest ich uroda” lub że bolesne miesiączki są czymś normalnym. Tymczasem silny ból utrudniający codzienne funkcjonowanie zawsze wymaga konsultacji ginekologicznej.
Ból w przebiegu endometriozy:
- kłujący,
- skurczowy,
- promieniujący do pleców,
- nasilający się podczas miesiączki,
- utrzymujący się przez cały cykl
Niektóre kobiety odczuwają tak silne dolegliwości, że mają problem z pracą, nauką czy codziennymi obowiązkami.
Endometrioza, a problemy z zajściem w ciążę
Endometrioza jest jedną z najczęstszych przyczyn niepłodności kobiecej. Zmiany chorobowe mogą prowadzić do:
- powstawania zrostów,
- zaburzenia funkcji jajników i jajowodów,
- utrudnionego transportu komórki jajowej,
- przewlekłego stanu zapalnego w obrębie miednicy.
Nie oznacza to jednak, że każda kobieta z endometriozą będzie miała problem z zajściem w ciążę. Wiele pacjentek zachodzi w ciążę naturalnie lub przy wsparciu odpowiedniego leczenia.
Diagnostyka endometriozy
Podstawą diagnostyki jest dokładny wywiad medyczny oraz badanie ginekologiczne. W zależności od sytuacji lekarz może zalecić:
- badanie ultrasonograficzne transwaginalne (dopochwowe), które pozwala wykryć część zmian związanych z endometriozą, zwłaszcza torbiele endometrialne jajników,
- rezonans magnetyczny (MRI) jamy brzusznej,
- laparoskopię,
- badanie z krwi – nowoczesne testy (np. EndomKIT)
Czy endometriozę można wyleczyć?
Endometrioza jest chorobą przewlekłą. Obecnie nie istnieje metoda gwarantująca całkowite i trwałe usunięcie choroby u wszystkich pacjentek. Możliwe jest jednak skuteczne ograniczanie objawów oraz poprawa jakości życia dzięki odpowiednio dobranemu leczeniu. Często samoistnie wygasa w okresie menopauzy.
Do metod leczenia endometriozy możemy zaliczyć:
Leczenie farmakologiczne:
* leki przeciwbólowe,
* terapię hormonalną,
* indywidualnie dobrane preparaty ograniczające rozwój zmian
Leczenie operacyjne – w wybranych przypadkach konieczne może być chirurgiczne usunięcie ognisk endometriozy i zrostów.
Ograniczenie dolegliwości związanych z endometriozą następuje również przy stosowaniu diety niskowęglowodanowej i zwrócenie szczególnej uwagi na zdrowie jelit – jak każda choroba autoimmunologiczna, endometrioza zaczyna się od nieszczelności jelit, więc zalecane jest również przyjmowanie probiotyków, czy kwasu masłowego, wspierających uszczelnianie jelit oraz ich odpowiednią pracę.
Dbanie o codzienny wysiłek fizyczny, który zapobiega powstawaniu zrostów.
Metody leczenia są zależne od wielu czynników, w tym wieku pacjentki, nasilenia objawów, planów dotyczących macierzyństwa, lokalizacji zmian czy chorób towarzyszących.
Czy endometrioza zwiększa ryzyko nowotworów?
Większość kobiet z endometriozą nigdy nie zachoruje na nowotwór związany z tą chorobą. Jednak niektóre typy torbieli endometrialnych wymagają regularnej kontroli ginekologicznej i badań obrazowych.
Kiedy zgłosić się do ginekologa?
Warto umówić wizytę, jeśli występują:
⮕bardzo bolesne miesiączki,
⮕przewlekły ból podbrzusza,
⮕ból podczas współżycia,
⮕trudności z zajściem w ciążę,
⮕obfite miesiączki lub niepokojące plamienia
Wczesne rozpoznanie pozwala szybciej wdrożyć odpowiednie leczenie i ograniczyć rozwój choroby.
Najczęściej zadawane pytania dotyczące endometriozy:
Czy endometrioza jest dziedziczna?
Predyspozycje genetyczne mogą zwiększać ryzyko zachorowania, jednak nie oznacza to, że choroba wystąpi u każdej kobiety, której krewna chorowała na endometriozę.
Czy endometrioza może rozwijać się bez objawów?
Tak. U części kobiet endometrioza przez długi czas nie powoduje charakterystycznych dolegliwości. Zdarza się, że choroba zostaje wykryta dopiero podczas diagnostyki niepłodności lub badań wykonywanych z innego powodu.
Czy bolesne miesiączki zawsze oznaczają endometriozę?
Nie. Bolesne miesiączki mogą mieć różne przyczyny, jednak silny ból zawsze powinien zostać skonsultowany z lekarzem.
Czy endometrioza może wracać?
Tak. Choroba może nawracać, dlatego ważne są regularne kontrole ginekologiczne i przestrzeganie zaleceń lekarskich i dietetycznych oraz zachowanie wysiłku fizycznego.
Jak szybko rozpoznaje się endometriozę?
Rozpoznanie endometriozy bywa trudne i jej ostateczne rozpoznanie często zajmuje kilka lat, ponieważ objawy mogą przypominać inne schorzenia ginekologiczne lub gastroenterologiczne. Dlatego przewlekłego bólu miednicy, czy bardzo bolesnych miesiączek nie należy bagatelizować.
Podsumowanie
Endometrioza jest przewlekłą chorobą, która może znacząco wpływać na jakość życia oraz płodność kobiety. Charakterystyczne objawy, takie jak bolesne miesiączki, przewlekły ból podbrzusza czy problemy z zajściem w ciążę, wymagają diagnostyki ginekologicznej. Wczesne rozpoznanie i odpowiednio dobrane leczenie pozwalają skutecznie kontrolować objawy oraz poprawić komfort życia pacjentki.